|
1
|
|
|
2
|
|
|
3
|
|
|
4
|
|
|
5
|
- Veza eshte produkti qe e tregon me qarte tendencen e saj ne rritje e
avantazhit te shfaqur krahasues, avantazh ky qe vjen nga rritja e
sipermarrjeve vendase per prodhimin e ketij produkti.
- Kjo rritje e prodhimit vendas ka siguruar plotesimin e nevojave ne
tregun vendas si dhe ka sjelle mundesine qe disa kompani te penetrojne
me sukses edhe ne tregjet fqinje.
|
|
6
|
- Vaji i ullirit si produkt ka pasur tregues te nje avantazhi krahasues
pozitiv ne vitin 1999, por pas ketij viti ka humbur disa pike ne tregun
nderkombetar, kjo edhe per shkak te importeve sisitematike nga Italia
dhe Greqia.
- Tendenca negative vjen dhe nga abuzimet me cilesine e tij, por diferenca
qe krijon treguesi ne krahasim me produktet e tjera, numri i larte i
perpunuesve dhe investimeve ne industrine e perpunimit si dhe zgjedhja e
ketij produkti nga qeveria shqiptare si produkt konkurues dhe me
prespektiva te larta eksportuese ne periudhen afat-mesme arsyeton
theksin qe i japim ne paraqitjen e avantazheve te shfaqura te
krahasueshme.
- Gjithashtu vaji i ullirit ne MTL-te renditet ne produktet ne te cilat
zbatohet politika nxitese e eksporteve.
|
|
7
|
- Nje tjeter produkt qe terheq vemendjen ne paraqitjen e avantazheve
krahasues eshte edhe vera.
- Karakteristik eshte fakti se per 4 vitet e fundit, ndersa eshte pakesuar
numeri i ndermarrjeve te perpunimit te pijeve alkolike, eshte rritur numeri
i ndermarrjeve te prodhimit te veres dhe kjo lidhet me kerkesat e tregut
per vere, si dhe traditat ne drejtim te prodhimit te rrushit. Tendenca
eshte drejt rritjes se kapaciteteve perpunuese.
- Ne strategjine e nxitjes se esksporteve vera eshte zgjedhur si produkt
me mundesi te mira afat-mesme dhe afatgjata eksportimi, vecanterisht per
markat e mirenjohura.
|
|
8
|
- Produktet e fermave vendase rezultojne te pamjaftueshme dhe importet
(sidomos per frutat) zene pjese te konsiderueshme tregu.
- Nivelet e ulta te prodhimit bujqesor vendas kushtezohen nga permasat e
vogla te fermave familjare shqiptare dhe fragmentizimi i theksuar i
tyre.
- Prodhimi ne fermat shqiptare karakterizohet nga rendimente te ulta,
kosto te larta dhe cilesi e dobet e produkteve bujqesore.
- Karakteri i theksuar sezonal i prodhimit bujqesor ne Shqiperi.
|
|
9
|
- Kombinimi i karakterit te theksuar fragmentar te fermave me transportin
e pazhvilluar, aksesin e dobet ne treg dhe mungesen e informacionit
rezulton me nje oferte shume te paorganizuar.
- Niveli i ulet i perdorimit te inputeve bujqesore deshmon se fermeret nuk
jane te afte te shfrytezojne avantazhet qe sjellin ekonomite e shkalles.
- Industri te veçanta bazohen ne nje mase jo te vogel (per shembull
prodhimi i veres apo konjakut) ne lenden e pare te importuar.
|
|
10
|
|
|
11
|
|
|
12
|
|
|
13
|
- Ekzistojne nje sere avantazhesh, qe po te shfrytezohen me efiçence, do
te sjellin pasoja pozitive per prodhimin dhe marketingun e produkteve
bujqesore ne tregun e brendshem si dhe ne ate rajonal.
- Kushtet e favoreshme atmosferike dhe klima mesdhetare ne Ultesiren
Perendimore krijojne avantazh per te prodhuar per nje sezon me te gjate
produkte agroushqimore. Kete avantazh nuk e kane vendet fqinj, te cilat
karakterizohen nga nje klime kontinentale.
|
|
14
|
- Hershmeria e daljes ne treg me produkte te prodhuara ne fushe te hapur
eshte gjithashtu nje avantazh. Dihet
se prodhimet e fushes ne vendet e rajonit dalin ne treg me vone se tek
ne.
- Preferenca dhe imazhi i larte qe kane produktet agroushqimore shqiptare
per cilesite dhe natyralitetin e tyre.
|
|
15
|
- Kompanite apo firmat te cilat kane adoptotuar teknologji moderne jane te
afta te ofrojne produkte cilesore dhe konkuruese.; Produkte per te
cilat, nivelet e importeve jane ne kuota minimale.
- (Keshtu, p.sh., rezulton se importet e ujit dhe te vezeve nga ish
Jugosllavia dhe Maqedonia, per vitin 2002, ishin ne nivelin zero.)
- Produktet me nje shkalle me te larte nderhyrjeje e perpunimi edhe pse po
kapin pjese tregu ne rritje, ende nuk kane avantazhe konkuruese ndaj
produkteve analoge te importuara
|
|
16
|
- Per produkte te tilla vendet fqinje kane eksperience me te gjate
prodhimi, produkte me cilesore dhe marketing me te sofistikuar;
- Teknologjite relativisht te perparuara.
Ekonomite e ketyre vendeve kane qene me te hapura dhe ne presione
me te madhe konkuruese per te bere permiresime te vazhdueshme ne
teknologji.
- Si vende qe kane qene me te hapura ndaj konkurences ato kane synuar ne
menyre te vazhdueshme te permiresojne vecanerisht marketingun e tyre,
|
|
17
|
- Ecuria e produkteve agroushqimore nuk eshte ballafaquar me situata krizash
si tranzicioni shqiptar, si p.sh. eleminimi i industrive te
veçanta, humbjen e eksperiences
dhe fillimin e gjithshkaje nga niveli zero. Kjo ka bere qe produktet per
te cilat agro-industria shqiptare ka patur nje eksperience te mire, ne
kushtet e ketij rifillimi te paraqiten si diletante perballe
produkteve te konsoliduara te ardhura nga importi.
|
|
18
|
- Sigurimi i lendeve te para me çmime te leverdiseshme nga prodhimi vendas.
Keto lende te para shfrytezohen edhe nga industria agro-perpunuese
shqiptare, por çmimet e tyre jane me te larta se sa ne vendin e
origjines, per shkak te kostove te transportit.
- Ndryshe nga shume prodhime agroushqimore vendase, konsumatori shqiptar i
percepton produktet e agro-industrise te importuara si me te sigurta.
|
|
19
|
- Agro-industrite shqiptare jane te reja dhe nuk kane eksperience ne
kushtet e ekonomise se tregut dhe te konkurences, e cila me hyrjen ne
fuqi te MTL-ve me vendet e rajonit, behet edhe me e ashper.
- Perpara tyre sfidat e te ardhmes mund te permblidhen si vijon:
|
|
20
|
- Perdorimi i formave te reja te organizimit te biznesit, siç jane per
shembull kooperativat e perpunuesve, joint ventures dhe kanaleve te reja
te marketingut.
- Specializimi i agro-perpunuesve, qe presupozon edhe nje rritje
ndervartesie midis fermereve, perpunuesve te produkteve agroushqimore,
kompanive e firmave te marketingut dhe konsumatoreve.
- Prirje drejt firmave me te medha, te cilat kane kosto me te ulta se
firmat e vogla sepse shfrytezojne avantazhet qe ofrojne ekonomite e
shkalles.
|
|
21
|
|
|
22
|
- Ato duhet te permiresojne efiçencen operacionale te aktiviteteve te tyre
per te perfituar avantazhet e ekonomive te shkalles ne prodhim;
- Strategji zhvillimi produkti, te cilat burojne nga domosdoshmeria e
diversifikimit. Aktualisht, oferta e agro-industrise shqiptare nuk eshte
e diversifikuar dhe kjo shprehet ne mungesen e shume asortimenteve
brenda nje kategorie produkti. Nje mungese e tille plotesohet lehtesisht
nga produktet e importuara.
|
|
23
|
- Te kapitalizojne mbi imazhin e mire qe kane konsumatoret shqiptare, por
dhe shume konsumatore te huaj per produktet vendase duke permiresuar
prodhimin dhe marketingun e produkteve. Kjo kerkon rritjen e sigurise se
produktit, perdorimin e ambalazheve moderne dhe terheqese si edhe te
etiketave te disenjuara bukur dhe sa informuese.
- Te gjitha perfitimet e siperpermendura duhet te transmetohen tek
konsumatoret nepermjet nje promocioni me agresiv dhe terheqes.
|
|
24
|
- Permiresimi dhe kompletimi i legjislacionit ne lidhje me produkte te
vecanta apo sektore te caktuar te agroindustrise per : (i) disiplinimin
teknollogjik e institucional te prodhimit te tyre, (ii) mbrojtjen e
prodhimeve nga falsifikimet; etj.
- Permiresimi I politikave per mbrojtjen e konsumatorit dhe sigurimi i
cilesise ushqimore : (i) permiresimit te legjislacionit mbi cilesine,
afatet dhe kushtet e tregetimit; (ii) harmonizimit te legjislacionit mbi
produktet ushqimore me ate te BE-se; (iii) permiresimin dhe kompletimin
e vazhdueshem te standarteve; (iv) forcomin e inspektoriateve
kontrollit; (v) fuqizimit te rrjetit laboratorik te analizes se mallrave
dhe ushqimeve; (vi) forcimit te pikave kufitare te kontrollit veterinar,
fitosanitar etj.
|
|
25
|
- Permiresimi i sistemit tatimor e doganor ne favor te mbeshtetjes me te
madhe nepermjet favorizimeve fiskale te njesive prodhuese te sektorit
agroindustrial: (ii)pershkallezimi i mundshem i aplikimit te TVSH;
(ii)nderhyrje ne diferencimin e tarifave doganore per mbrojtjen e
prodhimit vendas; (iii)heqja apo reduktimi maksimal i tarifave per
lendet e para te importuara; (iv)mbeshtetje ne kuadrin e lehtesive te
paketes fiskale;etj.
- Lehtesimi I procedurave dhe barrierave administrative per ngritjen,
mbeshtetjen dhe funksionimin e agrobizneseve te ndryshme;
|
|
26
|
- Rritja e nivelit te kreditimit te industriese agroushqimore ne
pergjithesi dhe sektoreve apo prodhimeve te caktuara ne vecanti.
Aktualisht, sektori I agrobiznesit eshte nga sektoret me dinamike e
absorbues eficiente te te gjitha llojeve te kredive.
- Mbeshtetje me e madhe e agrobiznesit ne fushen e informacionit specifik
per tregjet dhe cmimet; per formimin profesional dhe rritjen e
kapaciteteve te tij ne sferen teknollogjike e administrative, etj.
|
|
27
|
|
|
28
|
- Targetimi me i mire i klasterave qe duhen mbeshtetur me politika dhe
masa specifike ne organizimin dhe funksionimin e tyre; si p.sh.,
klasterat qe perfshijne sektorin e bimeve medicinale; vajin e ullirit
dhe veren; frutat dhe perimet e fresketa e te konservuara; vezet, etj.
- Rritja e shkalles se bashkepunimit dhe konsultimit Qeveri-biznes ne te
gjithe spektrin e hartimit te politikave, ristrukturimit institucional,
percaktimin e masave publike prioritare qe prekin direkt apo indirekt
sektorin agroushqimor, etj.
- Eleminimi I situatave te tipit monopol ne treg dhe rritja ne pergjithesi
e transparences ne fuksionimi e te gjithe institucioneve e aktoreve te
tregut.
|
Notes
