|
1
|
|
|
2
|
- Pjesa 1. Tendenca
- #1. Ndryshon demografia globale
- #2. Ndryshojne preferencat e konsumatorit
- #3. Ndryshon teknologjia
- #4. Ndryshojne burimet njerezore
- #5. Ndryshojne tregjet financiare
- #6. Rritet sektorizimi/grupimi industrise
- #7. Rritet perdorimi i sherbimeve te konsulences
- #8. Ristrukturim i rritur i zinxhirit te ushqimit
- #9. Ndryshojne operacionet e biznesit
- #10. Ndryshojne strategjite ne nivel firme
|
|
3
|
|
|
4
|
- Objektivi:
- Identifikimi tendencave te tregut, politike dhe sociale ne termat e oportuniteteve
- Tema:
- Rritja e konkurueshmërisë së agro-industisë dhe tregtia
|
|
5
|
- Rritja e popullsise
- Popullsi ne plakje
- Urbanizimi
|
|
6
|
- Vendet me pak te zhvilluara:
- Rritje prej 82 milion njerez ne vit
- Ne 20 vitet e ardheshme ata do te konsumojne 40% te importeve boterore
dhe do te kontribuojne me 67% ne ekonomine boterore
- Vendet me te zhvilluara:
- Rritje prej 1.5 milion njerez ne vit
|
|
7
|
- Vendet me pak te zhvilluara:
- Me te rinj, por duke u plakur me shpejte
- Ne 20 vitet e ardheshme, 75% e njerezve mbi 60 vjec do te jetojne ne
Vendet me pak te zhvilluara
- Vendet me te zhvilluara:
- Sot 14% e popullsise mbi 65 vjec
- Kursejne pak & shpenzojne shume
|
|
8
|
- Popullsia urbane e botes:
- Ne 2000 - 47% urbane ose 2.9 miliarde
- Ne 2030 - mbi 60% urbane ose 5.0 miliarde
- Vendet me te zhvilluara:
- Tashme mbi 72% urbanizuar dhe kjo tendence do te vazhdoje
- Vendet me pak te zhvilluara:
- Shkalle me e shpejte urbanizimi
|
|
9
|
- Tendenca te te sjellurit & stilit te jetes
- Tendenca te kerkesave te konsumatorit (consumer-demand)
|
|
10
|
|
|
11
|
- Kerkesat e sotme:(ndergjegjesim mbi vleren):
- Kosto e aresyeshme
- Shije te mire
- Siguri
- I Shendetshem & ushqyes
- Konvenience
|
|
12
|
|
|
13
|
- Teknologji informacioni e perballueshme & dhe disponibel
- Kosto transporti me te uleta
- Perdorim i rritur i bio-teknologjise
|
|
14
|
|
|
15
|
- Rritje e aksesit ne kredi :
- E lehtesuar nga perparimi ne teknologji, liberalizimi tregut financiar,
dhe telekomunikacionet
|
|
16
|
|
|
17
|
- Rritje e nevojave per akses & perfitim te dijes
- Industria konsulences rritet me 12.5% ne vit
|
|
18
|
- Polarizim i prodhimit bujqesor
- Konsolidim i prodhimit ushqimor
- Konsolidim i dyqaneve/magazinave te shitjes me pakice
|
|
19
|
- Fermat e medha po zgjerohen me shume
- Fermat e vogla po gjejne tregje “niche”
|
|
20
|
|
|
21
|
- Aresyet per konsolidim te pakices :
- Konkurence e rritur nga industria e sherbimit ushqimor & shitjet e
ushqimit ne klubet e magazinave (“warehouse clubs”)
- Rruge e shpejte per zgjerim linje prodhimi
- Fabrikat me pak eficente mbyllen
ose shkrihen me fabrikat me eficente
- Te nxitura nga :
- Ekonomia e shkalles & qellimit
- Metodat e prodhimit te specializuar
- Me shume teknologji me kapital intensiv
- Produktivitet & eficence me te larta nga integrimi vertikal
|
|
22
|
- Nderkombetarizimi prodhimit
- Perpunimi “off-shore”
- Prodhim me kontrate
|
|
23
|
- Vendet me te zhvilluara kane tregje ushqimore te maturuara (potencial i ulet per
rritje)
- Nje tendence e strategjise per rritje eshte te krijojne lehtesite
perpunuese te tyre jashte vendit
|
|
24
|
|
|
25
|
|
|
26
|
- Markat
- Etiketim privat
- Bashke – Ambalazhimi
|
|
27
|
- 80% e produkteve te dyqaneve ushqimore jane “brand” ne ShBA
- Pse jane te rendesishem market e prodhimit (“producer brands”)?
- Prej perspektives se konsumatorit :
- premtimi i ofrimit te nje produkti ose sherbimi unik ,
- se eshte kryesor per te perfituar konsumatori,
- dhe jepet ne nje forme te standardizuar ,
- dhe ne nje cilesi te qendrueshme ose te permiresuar
- per te plotesuar nevojat ekzistuese .
|
|
28
|
- Cfare eshte nje etikete private ?
- Shitesit me pakice te ushqimit kane market e tyre perkatese (their own
trademarks)
- Etiketa private ze ne volum te shitjeve totale :
- E rritur ne volum prej 15.3% (1988)
- nga 19.7% ne (1993), dhe
- 20.2% (1996).
|
|
29
|
- Cfare eshte bashke - paketimi ?
- Firmat private ambalazhojne produktin me kontrate per nje firme me emer
te madh (large brand name firm)
- Zakonisht SME-te
- Konform me “name brand standards”
|
|
30
|
|
|
31
|
|
|
32
|
- Marreveshje tregtare nderkombetare
- Standarde nderkombetare
- Siguria ushqimore dhe cilesia
- Certifikimi privat & publik
|
|
33
|
|
|
34
|
- Marreveshja Sanitare & Fito-sanitare (SPS) :
- Fokusohet ne sigurine ushqimore
- Rregullat e sigurise ushqimore nuk e pengojne tregtine
- Krijon mekanizmat detyruese
- Mbeshtet parimet e meposhtme :
- Transparencen
- Ekuivalencen
- Masa te bazuara shkencerisht
- Rajonalizimin
- Harmonizimin
- Sovranitetin kombetar
|
|
35
|
- Marreveshja e Barrierave Teknike te Tregtise (TBT) :
- Regullim mbi atribute te tjera te cilesise
- Ushqyeshmeria (vitaminat, mineralet, yndyra, kalorite)
- Ndjeshmeria (shija, era, dukja/pamja)
- Vlera ose funksioni
- Procesi (mireqenia e kafsheve, impakti ambjental)
- Etiketimi produktit
- Marreveshja e te Drejtave te Pronesise Intelektuale te Lidhura me
Tregtine (TRIPS)
|
|
36
|
- 125 RTA te raportuara ne OBT (1947 – 1998)
- Perdoren perafrime te ndryshme per te reduktuar barrierat e tregtise
|
|
37
|
- Standarde nderkombetare te rendesishem :
- Codex Alimentarius (Kodi ushqimit):
- Standardet e Komisionit Ekonomik te Kombeve te Bashkuara per Europen
(United Nations Economic Commission for Europe (UNECE)) – te orientuara
nga cilesia
- Standardet e cilesise ISO 9000
- Standardet mjedisore ISO14000
|
|
38
|
- Gradet/shkallet:
- Nje sistem klasifikimi i bazuar ne atribute te mateshme
- Standardet:
- Rregulla te matjes te vendosura nga rregullat ose autoritetet
|
|
39
|
- Tendencat:
- Jo vetem thjesht “output standards” – karakteristikat e produktit
- Fillohet te shihet ne “process standards” – karakteristikat e procesit
te perdorur ne perftimin e produktit
- Sektori privat krijon lobe per harmonizimin e standardeve
- Krijimi i standardeve privet & certifikimi
|
|
40
|
|
|
41
|
- Cilesia ushqimore
- Shije, arome, freski & pamje/dukje
- Vlera ushqyese
- Siguria ushqimor :
- Perputhje me standardet e vendosura ligjerisht
|
|
42
|
- Konsumatoret bazohen tek etiketa e ushqimit, si nje burim informacioni
ne lidhje me cilesine e ushqimit
|
|
43
|
- Semundja e ardhur nga ushqimi eshte nje problem shendetesor publik i
ndjeshem
- Ndryshon natyra e semundjes se ardhur nga ushqimi (emerging pathogens)
- Rritet interesi publik ne sigurine ushqimore
- Rritet kompliksiteti i furnizimit me ushqim
- Rritet tregtia nderkombetare
|
|
44
|
|
|
45
|
- Private:
- Inisiativa Boterore e Sigurise Ushqimore (Global Food Safety
Initiative)
- EUREP – GAP
- Programe te kompanive indivividuale
- Publike:
- Autoriteti Europjan Sigurise Ushqimore (European Food Safety Authority)
- FAO – Good Agricultural Practices (GAP) [Praktika te Mira Bujqesore]
- USDA - GAP
|
|
46
|
- Inisiativa Boterore e Sigurise Ushqimore - GFSI :
- Objektivi:
- “Certifikohet njehere – Pranohet gjithkund”
- Zbaton nje skeme qe klasifikon standardet e sigurise ushqimore mbare
boterore
- Koordinon Praktikat e Mira te Shitjes me Pakice
|
|
47
|
- Qellimi: Siguria ushqimore duhet te konsiderohet si nje pergjegjesi e
zinxhirit te tere ushqimor brenda kuadrit ligjor
- Certifikimi:
- Trupat akreditues kombetar do te ftohen per te marre pjese ne nje
“Multi-lateral Arrangement (MLA)”
- Trupat akreditues nuk aplikojne per njohje nga GFSI, por kerkojne
akreditim
- Forumi Nderkombetar i Akreditimit (IAF)
|
|
48
|
- EUREP – GAP :
- Objektivi: arritja e integritetit dhe transparences ne procesin e
verifikimit te prodhimit
- EUREP (Euro-retailers Produce Working Group)
- GAP (Good Agricultural Practices) – vendos normat qe duhet te
certifikohen
|
|
49
|
- Protokollet perfshijne parime nga:
- Hazard Analysis Critical Control Point (HACCP)
- Integrated Crop Management (ICM)
- Integrated Pest Management (IPM)
|
|
50
|
- National Food Processors Association Shoqata Kombetare e Perpunuesve
Ushqimor
- American Institute of Baking
- Instituti Amerikan i Pjekjes
- Food Service Industry Industria e Sherbimit Ushqimor
|
|
51
|
- Autoriteti Europian i Sigurise Ushqimore (EFSA):
- Krijuar nga Parlamenti Europian, Janar 2002
- Percakton kerkesat te pergjithshme te ligjit ushqimor
- Percakton procedurat e sigurise ushqimore per BE
- EFSA do te:
- Jape keshilla shkencore te pavarura mbi sigurine ushqimore
- Kryej vleresimin e risqeve per gjate gjithe zinxhirit ushqimor
- Diskutoj pikepamje & rezultate ne nivel global
- Komunikoje drejtperdrejt me publikun
|
|
52
|
- Programe vullnetare te verifikimit te bazuara ne treg:
- Livestock & Seed
- Poultry producers
- Animal Protein Free Certification (APFC)
- Shell egg processors
- Plant Sanitation & Good Manufacturing Practices
|
|
53
|
- Programe vullnetare te verifikimit te bazuara ne treg :
- Fruta te fresketa & perime
- Partnere ne Cilesi
- Program Inspektimi ne Ndihme te Klienteve
- Program auditimi GAP/GHP
- Fruta & perime te perpunuara
- Cilesi Nepermjet Verifikimit - Quality Through Verification (QTV)
- Plant System Audits (third party)
|
|
54
|
- European Union certified:
- Organic
- Protected Designation of Origin
- Protected Geographic Indication
- (e.g., PDO/PGI 13 countries – 140 types of cheese)
- Traditional Specialty Guaranteed
|
|
55
|
- US Public Organic Certification
|
|
56
|
- Perafrimi publikut per te komunikuar me informacionin e sigurise dhe
cilesise se ushqimit nepermjet/nga etiketa
- Pse eshte e rendesishme kjo per Shqiperine?
|
|
57
|
|
|
58
|
|
Notes
