ࡱ> @= $ 3y z`"W;zxZ}lTU?7t@AӦAwƏT/1u%G!tc1QC & 1m6$Rw]qd7A6*efDsoΝ(9}w{ι0hYr,o370hxAqy!?sz ?@J"!-e0}Bu⒨ϑPu\F)l_rk );v!l,H)Jz ΣAխDjBQ7*]`XBX#섬քk8$ǝB5^$4šg;Ԟx$@䇓`sgz=~?MNVwOO`?z>CӸr,id4,ri|4k,i2+de_+\#Q}<-{\ۄ*ex#?J!js/'\U>:?U}P!o713  }ϵ۔6Y Bb?ilDQ>Ǐ^SU&C-A3V VĜ˹q8"q?b^E( e+?& B'r}ȽGRꌂK[Vu}WrE]KWCkˢI!6 SB$oWYgxL\h;ʩ./'$F~"n rr }_+1hLߖI.\ձWc1Q`0qQ1*Ǔw;>=~гj|jTr-KJ^Ǥ|!޵H>o_,wR>o/y wqy^4i8KN;#yTSYR$s^?,kw>B iECX 9-eǚH^6̮$nԞ':?yMXn(#)}ZQe/rl1 WD yݢt[\)S#K܏,?mT2\o?T+3h"uR-rwHz*GYtcE=y\{5m(c ?PuH޾o_}6xsq;`/y Cb6rxEV.l3w/$ XqHi;|zDr'12<63~ o}}n Dw<[ڒ)Am)Z|o--?%\F{ۯlنSFa[޻Ϝ*tHȣM[7r- mҶxmwdeI*yH_׺_]mJn#{$~SvTǩyB[غffKg3hGdpr{1>xq݊p} ىϽgL i>b+hE͒&~׿@`~.:T4]^|\{1Ae|fY)P0̔c xb"X'#2%}9'@2RǬf$:mφm*?gۃ^h_awiςc81Yc^D' V!bï œ3f\3u yJZyUa$ <03>O`V)5> ϓۍx \Gut=0R1R=F_ȉhlGdư3þk1/g#&s `~}0} _B빆sjξ=^y9մk_rCHw>x)GŶ<eEcEx} E_A&qJqAqn wڟB:l^kxܕpgs,.ոxɽt4bo|zieM$Xn61|/ e0ä= fC9>HoV{/=~;|QDj;}w3\{{wGkc} ܳ)^GI*зIƷ]w ՛l}%\ޜToXy d~߰ybk1@=4)Q֐2l$FݒxYhSGދI]c̴RPKu ??0֙Gv"թsqs Svp F) uS;ʆ2}߻{咶ʼp޻ D:L&? R3`?cLVA6z|hy/Th@q ՘n 1Ec`fyjLmbm!HRg\r`[UO5C7\-ǷSs#> ^)3WQڷI]E ! -XF\kZӾ}Z#ZTb9h2k]i>0ԟd;C0[`uOmK }a]Z}?]k8ʉGi|WJ,N)@oD5 a:anXgQ#c&lx꙲ .p&vGqʍMeWKC)Os\~@;MFsufa̰$,]m3&%Ɖ$=ɊvCxw?*AJG0w@L6C`^CkdQlm1~\k ˇXOEK1'⮴SÄ&cVk(t͍Ǭ[DUyz|yꋵnCAv}uqrG]'NaSy`a5 V*MVc NEus| 1hR=Ѭ+;GmJKNSSҗG]Ǥp|xZV3)b6%n;Hq]N =w<rОF28#ډ٭mp2 6%D,K/3+N fc.G=#A_k8N *F'5*Vlض$I&eے;B <}@aDT>C|&i [:e14vyF/^&:Wv7mO?7ͽm@Ӕeݶ-\v϶m ?VIVxg#u_gdDؓ? dxjyV4G{}Ӎlo].(6@2g3k̦^ Z;:iԍ(ىQ{̣.goS+ XNaى}sRw#Ҙdkx{,jkC̛,L0U˕2Rq؍({O^(>š)>@'q,5lN]F߶AT02] ,rƗu3@~Z܊sT}?Ǚp̶zg=CFYG=R9U0=`q~ok|Y1K$fU̡lO:f&qqY- >p yo4šg42a>< mژ6y0zpwfm3`wb/)3`̬&0=f 3M`̀_N73`̀u۴Of<|s=J-3llC53](i6!64s`Ƹs 109f_>_C!7S,g!zW'3.TJC0Bm)3r1=Wf;20#v"{`޴ 3bg` 33fggnfOmY<)337y=SgYv37yܲLFzL3óMdyU/s.:j#)n+<3V*kaWEq`Gj]tzgG.̔Y&31#|#Sb;aP7y}q[NBE|L]ڃ?g&TY)w\2k*aF̸mvLWf#f\*N =3z*ݭQ?Xp8mql}B3#b.p1{4Y|`:Y/W5.CQKX$'!3Zc琛[סgb{Hmc_+>Ԛ&?r}8M8̨LzXuGrqVఱ6+=sX̬e<:뎞`0UEcm0 +fk K/ \}af^ L3b&vQ#HF}qfadkks&3 lOq?X{s9q= S?шzڤ£K0~o_Z!3n=V>pZf8$ ޘiݧĈ̈7D=SՂyoGokXwUa[dʧa3ljS j,p%'dC-e(z Ç?bP9VGGvH9g Y ^XAEvj = ˮqo\3Xn/ąU !Ą) 3&:}i5xޜlyvW'ύ?^¼a\vżߴpE<B:0#+ֱWP.zײ/yhۦXk[cb̰3L'dX{VDHq /ݲ+fWnx,\Ǻ"ސI1XwV"kU YyӚ3z; 61Wf.6[dhiru3%]}jg=rS=~Y-/Ջ|df[u||Lc OYL~~]dȻd\EnK7jX›> bŒu]@Kf7?E{?[gǧϱמ kQכ5,,*@eBvgv&}UJW&b2obmnm[G *t^U1}2k ކ1╰@Kf3mdg%j]ʷzQ 'mXeBoPf*3.N8ϳz>rر.Ӻ*=ˣ"|vZf^Nnjt,t!MAܻ"0|vҳz:"\2c^[MNpS$:JL}A2kOP.wj.]wZvb3E&]Wډ<<=WRe'VLW,lhD8Ƙiى2Z*;%3\]ʤĿ'NvJwɌ3m.QvŲ=2sϏL)3Gj̾9BT f3``|F|`$ef'3M& /`|&鲜5([ax3֬|`πwfL,u|cɛb1qȏNGyN>0bmikN>0bm0ԚX̬bm03*f`̀0f 3`̀0f 3`̀0f̥䐃03N93S䐃0"̀fLtNiH 9m"sȿ>vY:̀!s @ @ @ @ `fbҢL4GgFe頩88(4N(N~`A+TNȔI2j#3h4EF/FUc[14jd3MFV:O9hh~iŘȎcxf4GW_Ve5*&13Ih DTksAU*QwrœU+uaM͔%2Qi*XPXe|W̩=w3ZҍjoUꌦ]iWBc8bkŘUUy2ƟY1Ӊ G\ƂSs24~v+Fvl8`X f ]yo5fMKVo52d%O|EFv&t߼b2xCnD$5}++CaRZqQ0yߪqE\v '36~Q&KΈ6+c=?&s0[d`6gN;fv*m18[3̾esO.3fPOCGՉ*3҉0J㯚ffI6 29h Wl<03<&3*ח.3ϟ~l0^ `f/4`fY̰e f2~0NZ2~0JܪM(3L:_fלqF_0QZ7U K3̴[ f$'͂5 Y#~ Lk0 ̰kY3?kCs5ϡ2(@ @ @ `f `rz3IENDB`@=XTڸ `"WxZ}l3;m.Wbh-LmCUE6|(EiT @ WSN VIU8 UiRHQ?HT  s}o^Z{3y{3'`TT,_PJ^,[ @eږx~?KTsoi ƜŒp;n, ǨJ2} \յa5c;-nD;pm/](nTK(86[ e<m^>, ? ``%9,| CNI=+ icÌ* YD2&P{l2kS`Kczz8UN%6rv9~4qv9UȓD@˘sH:RX;"-W=Ǹ"ΗۚM^˒Nu 5N(쬻Œp9zPh/F}e~ 3\[Hɦ\ \kzj|:B86F[>:9#ib5˛t))SB)uhguz$֓},iyL H\ mIיVe{G6v}U8Tr=#C7 BC5g >Ŭx[(z &6Ox 7UK5G"kd;)ۑz#P\лno8X_.|Ъ<c4cY5S:(ܸ7* jN@Azg?.QI_o\j"|}%?j+R{Tg}Lϸw󞀩htWOgfyR'UץYSOڵ1ZHz k+gX݂gqp+b|g ]Y_\{^Q|Fٴ4zO.eQYMNh@{Vt{5wk4',o7Wf1߄jWaeG9__ ͘sKr<Jt$3 '4Iay1 gy~91 gy~d`ŹE'B,30ci{@#[6Q :u0bLHct1b7?gMy} ٔA<Æ]F! g(c%} ?r Ycj*.=^~L5y?OHwXkK-"oq}3^ aA{t Eh-wvi|?V/03WoJb2K@us{s^2} o.}î)74nͿ^)jdM4(@ #%  +&#_ftnref2  Equation Equation.30,Microsoft Equation 3.0 Equation Equation.30,Microsoft Equation 3.0Equation Equation.30,Microsoft Equation 3.0/ 0DArialNew d(0(z[ 0 D-3 00000 d(0(z[ 0  DTimes New Roman(0(z[ 0 @ .  @n?" dd@  @@`` \TB;   !"$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@A_$"$ $ 3y z"$4)Q֐2lb$?ʶq]&qRC"$XTڸ :) 0AA@ʚ;ʚ;g42d2d@z[ 0ppp@ <4ddddl 0< q___PPT10Q .0Acid Project.6___PPT9 H8? %O  =ĉF PENGESAT N TREGTIN E JASHTME: ROLI I BARRIERAVE JOTARIFORE bG(  $(($$ F` U 0EFAhmet Manellari Selim Belortaja Studimi sht ndrmarr n kuadr t programit t ACIT (Qndra Shqiptare pr Tregti Ndrkombtare), projekt i ISB-USAID, financuar nga USAID.X#PPP  ,BnStruktura e PunimitHyrje Pengesat Jotarifore, Klasifikimi dhe Matja e Efektit t Tyre Pengesat Jotarifore dhe Marrveshjet Ndrkombtare Barrierat Jotarifore, Bashkimi Evropian dhe Shqipria Prfundime 4" n Pse sht i nevojshm studimi i pengesave jotarifore (NTB)? Sepse reduktimi dhe eliminimi i NTB-ve: ka dal n krye t axhends s OBT; sht komponent thelbsor, q prcakton shkalln e suksesit t MTL-ve; sht komponent thelbsor i MSA q po negociohet me BE; n rastin e Shqipris, sht njkohsisht proces i ndrtimit t sistemeve rregullatore dhe institucioneve prkatse dhe instrument i nxitjes s aftsis konkurruese t ekonomis. R=Z*ZXZ="(Z(II. NTB, Klasifikimi dhe Matja e Efektit))$` NTB, koncept kompleks: Emrtimi:  pengesa jotarifore ;  deformime jotarifore ;  masa jotarifore (institucionet e Gjenevs). Prmbajtja: gjithka, prve tarifave, q ka efekte kufizuese n tregti. Llojshmria e tyre sa vjen dhe rritet. Thelbi: Baldwin (1970),  do mas & q shkakton q mallrat dhe shrbimet e tregtuara midis vendeve, ose burimet e destinuara pr prodhimin e ktyre mallrave dhe shrbimeve, t alokohen n mnyr t till q redukton t ardhurat reale potenciale botrore . Nevoja pr prkufizime m praktike, m operacionale, q lejojn matjen e efektit t NTB-ve. . ^P^ eP  ( K2II.& Vazhdim - Klasifikimi(  (:  2Laird dhe Vossenaar (1991): masa pr kontrollin e vllimit t importit; masa pr kontrollin e mimeve t importit; masa monitoruese dhe investiguese; masa q lidhen me prodhimin dhe eksportin, barriera teknike ndaj tregtis. Tschni and Wiedmer (2001), procedurat doganore dhe praktikat administrative.j-" " b2  *2.II.& Vazhdim-Klasifikimi ( Pr qllime operative, shpesh konsiderohen t ashtuquajturat  masa thelbsore jotarifore (core NTM), Masa t kontrollit t sasis, prjashtuar kuotat tarifore dhe kufizimet specifike pr ndrmarrje t caktuara. Masa financiare, prjashtuar masat q lidhen me konditat e pagess, vonesat e transferimit, etj. Masa t kontrollit t mimeve.iZnZZZhS[,ma :II.& Vazhdim - Matja e efektit( (: HVshtirsit pr matjen e efektit t MTL-ve, t lidhura me (i) vshtirsit pr identifikimin e pengesave; (ii) vshtirsit pr matjen e efektit trsor (prfshirja e t gjith pengesave, e t gjith vendeve, etj). Bora, Kuwahara and Laird (2002), dy metoda kryesore, (i) metodn e inventarit, dhe (ii) metodn e modelimit. 8<o<o:;0 >II.& Vazhdim-Metoda e inventarit ( yNorma e Mbulimit t Tregtis (Cjt). Problem interpretimi, q lidhet me endogjenitetin e peshave t vlerave t importeve. Indeksi i Frekuencs (Fjt): Prparsia, shmang problemin e endogjenitetit t peshave vlerore t importeve; dizavantazhi, nuk lejon t gjykojm pr rndsin e masave jotarifore pr nj eksportues n trsi, apo relativisht sipas artikujve t importuar. dzZ_ E z <II.& Vazhdim-Metoda e modelimit(tMetod m prfshirse; prdoret n studime empirike. Shembuj: Venables and Smith (1998), q analizojn efektet e heqjes s pengesave n tregtin brenda Evrops; USITC (1989) dhe USITC (1990), q jan studime t Komisionit t Tregtis Ndrkombtare t SHBA dhe mbulojn prkatsisht mallrat manifakturore dhe mallrat bujqsore e burimet natyrore; etj. Pr modelimet simuluese, input i rndsishm- efekti n mime i pengesave jotarifore. Pr identifikimin e efektit n mime, llogariten (i) ekuivalenti tarifor, (ii) ekuivalenti i subvencioneve, (iii) indeksi i kufizimit t tregtis, dhe (iv) shkalla efektive e mbrojtjes. X@P"PP@".$^ :II.& Vazhdim-Mbrojtja Efektive)Shkalla efektive e mbrojtjes mat efektin e kombinuar t mbrojtjes si mbi produktin, ashtu edhe mbi inputet. Shkalla efektive e mbrojtjes mund t prcaktohet duke iu referuar jo vetm mbrojtjes tarifore, por edhe t gjitha formave t tjera t ndrhyrjes qeveritatre, prfshir edhe subvencionet. \lZZZ],j 8II.& Vazhdim-Matja e efekteve-Disa parime baz (Deradorf dhe Stern,1998): Prcaktimi i ekuivalencs tarifore n mimet vendase t mallrave t tregtuara, duke u mbshtetur vetm n efektet e drejtprdrejta. Prparsi, treguesit q rrjedhin nga studimi i rezultateve t tregut, Mbshtetje n nivelet m t disagreguara t mundshme. Ndrtimi i intervaleve t prafrta t siguris pr nivelet e pengesave jotarifore, pr shkak t pasigurin lidhur me matjen e pengesave jotarifore. N Shqipri? (Tschni and Wiedmer, 2001;Hemstead, 2004; Messerlin and Mirdont, 2004; Cottier at al, 2005) ,ZZ~P,a! T$t[b*X 'III. NTB dhe Marrveshjet Ndrkombtare(($PRaundi i Tokios, hapi i par n trajtimin shumpalsh t pengesave jotarifore; disa marrveshje (Kode, me aderim jo t detyrueshm). Raundi i Uruguajt, hap serioz prpara, (u rrit numri i marrveshjeve, t cilat u bn t detyrueshme dhe iu nnshtruan mekanizmit t zgjidhjes s konflikteve n kuadrin e OBT). Disa nga Marrveshjet kryesore q lidhen me NTB: Marrveshja e Prgjithshme mbi Tarifat dhe Tregtin 1994 Marrveshja mbi Barrierat Teknike t Tregtis Marrveshja mbi Vlersimin Doganor Marrveshja mbi Rregullat e Origjins Marrveshja mbi Procedurat e Licensimit t Importeve Marrveshja mbi Bujqsin (prfshir Marrveshjen mbi Zbatimin e Masave Sanitare dhe Fitosanitare).FOZdZw : III. NTB dhe OBT(XParimet kryesore: (i) mosdiskriminimi; (ii) reciprociteti; (iii) detyrimi pr zbatimin e angazhimeve; (iv) transparenca; (v) mundsia pr masa kufizuese t tregtis n rretana t caktuara (parimi i  valvulave siguruese ).DWh+C4III. & Vazhdim: NTB dhe OBT(:vLiberalizimi tarifor dhe qndrimi ndaj kufizimeve sasiore (tarifa jodiskriminuese; angazhimet tarifore; kufizimi lidhur me prdorimin e pagesave apo taksave specifike t importit, etj. ) Lehtsimi i procedurave t zhdoganimit (klasifikimi doganor; vlersimi doganor; kontrolli paraprak; rregullat e origjins). Rregullimi i subvencioneve dhe masave kundrvepruese (prkufizimi i subvencioneve; kategorizimi i subvencioneve n t pakundrveprueshme, t palejueshme, dhe t kundrveprueshme; trajtimi i veant i vendeve n zhvillim dhe vendeve n tranzicion). Rregullimet teknike dhe standardet (mosdiskriminimi, (ii) moskufizimi i tregtis m shum nga sa sht e nevojshme pr t plotsuar objektivat legjitime (iii) mbshtetja n standarde, rregullime teknike dhe procedura t vlersimit t konformitetit, t zhvilluara nga institucione ndrkombtare, dhe (iv) transparenca. Reduktimi i kostove t transaksionit: harmonizimi dhe njohja reciproke) Masat sanitare dhe fitosanitare (krkesa t ngjashme, plus zbatimi i parimeve shkencore). Masat q ndikojn n investimet q lidhen me tregtin (prmbajtja lokale, krkesa performance, etj.) 0PGP9&V4#c860 vu III. ..Vazhdim: Bujqsia dhe OBT(!(! Raundi i Uruguait prfshiu brenda sfers rregulluese sektorin e bujqsis (si dhe tekstilet e veshjet). N vendet n zhvillim: taksim i bujqsis dhe subvencionim i konsumit t ushqimit n popullsin urbane, n vendet e zhvilluara kryesisht subvencionim i bujqsis. Shembull: CAP i BE (blerja e tepricave; mbitarifa e ndryshueshme; subvencionimi i eksporteve). Program shum i shtrenjt (1986-1990, kostoja vjetore $92 miliard, nga $35 miliard dhe $24 miliard prkatsisht n SHBA dhe Japoni.) Marrveshja mbi Bujqsin, katr pjes kryesore: (i) aksesi n treg (tarifikimi i NTB-ve, ulja e nivelit t tarifave, kuotat tarifore; (ii) mbshtetja e brendshme (ulja e mass agregate t mbeshtetjes); (iii) konkurrenca e eksportit; dhe (iv) masat sanitare dhe fitosanitare. 6 P  nIII. & Vazhdim: Raundi i Dohas dhe Pengesat Jo Tarifore 68$$' (0&2001, Raundi i Dohas (bujqsia, shrbimet, mallrat industriale, rregullat e OBT lidhur me masat anti-dumping, subvencionet dhe masat kundrvepruese, zgjidhja e konflikteve, marrveshjet rajonale, problemet e zhvillimit, etj.). 2003, Mbledhja Ministeriale n Kankun, e njohur si  dshtimi i Kankunit (shkaqet: progresi i paprshtatshm n ofertat negociuese n fushn e bujqsis ; mbitheksimi i  eshtjeve e Singaporit ; qndrimi kundrshtues i shum vendeve n zhvillim ). Korrik 2004,  Marrveshje Kuadr pr negociata n fushn e mallrave bujqsore e industriale; pr shrbimet; pr lehtsimin e tregtis; dhe pr eshtjet q lidhen me zhvillimin. Dhjetor 2005, Mbledhja Ministeriale e Hong Kongut. 2006, pritet mbyllja e negociatave dhe miratimi i marrveshjeve prkatse. ZP%%  'MZlIII. & Vazhdim: Pengesat jotarifore, OBT dhe Shqipria 67 $$&$(/jAntarsimi i Shqipris n OBT (shtator 2000) dhe thellimi i liberalizimit tregtar mbi bazn e angazhimeve tarifore dhe detyrimit pr t respektuar krkesat e Marrveshjeve t OBT. MTL-t dhe intensifikimi i mtejshm i procesit t liberalizimit. Strategjia dhe Plani i Veprimit i Grupit t Puns pr Liberalizimin dhe Lehtsimin e Tregtis n kuadrin e Paktit t Stabilitetiti t Evrops Juglindore: Ngritja e nj Sistemi Procedurial pr identifikimin, njoftimin dhe eliminimin e pengesave jotarifore ndaj tregtis. Nevoja e harmonizimt t rregullave dhe procedurave t vendeve t rajonit, si me ato t BE (acquis communautaire), ashtu edhe midis tyre. n veanti, nevoja e harmonizimit t (i) ligjeve mbi konkurrencn; (ii) rregullave teknike, standardeve, sistemeve t vlersimit t konformitetit dhe ertifikimit; dhe (iii) rregullave sanitare dhe fitosanitare. ~@o0  3@(IV. NTB, Bashkimi Evropian dhe Shqipria))$4 \Njohja dhe adoptimi i rregullave dhe instrumenteve institucional t BE lidhur me NTB, krkes shum e rndsishme (BE, partner kryesor tregtar; procesi i integrimit). Walkenhorst and Fliess, 2003  pengesat ndaj eksporteve t BE: 61% e ankesave t eksportuesve evropian u adresohen pengesave jotarifore n vendet n zhvillim; 23% e ankesave u adresohen vendeve n tranzicion; 43% e ankesave u takojn makinerive, prodhimit t ushqimit, dhe kimikateve (prkatsisht 19%, 14% dhe 10%). ertifikimi dhe standarded jan pengesat m t adresuara nga ankesat e biznesmenve; vetm ertifikimi arrin n 15% t ankesave, duke u renditur e para ndr t gjitha pengesat jotarifore (Fig. 1). DPP$nIV. & Vazhdim: BE dhe pengesat jotarifore ndaj importeve,8$ $*$3BE dhe pengesat jotarifore pr importet: s pari, n kushtet e zgjerimit t BE, CAP i sht nnshtruar nj procesi reformimi; s dyti, sht rritur roli i BE si faktor nxits n bisedimet shumpalshe. CAP i reformuar: (i) pages e njjt pr fermert pavarsisht nga prodhimi; pagesa dyfishe mund t vazhdojn t mbahen vetm pr t shmangur braktisjen e prodhimit; (ii) pagesat do t lidhen me standardet pr mjedisin, sigurin ushqimore, shndetin e njerzve dhe kafshve, si dhe me krkesat pr mbajtjen e ferms n kushte t mira bujqsore; (iii) forcimi i mbshtetjes s zhvillimit rural; (iv) reduktimi i pagesave direkte pr fermat e mdha; (v) rishikimi i politiks tregtare t CAP. Ofertat e BE n procesin e negocimit shumpalshPnP1P OT116*2LIV. & Vazhdim: BE dhe  internal market ,'$ $$\Lvizja e lir e mallrave n kuadrin e  tregut t brendshm t BE mbshtetet n artikujt 28, 29 dhe 30 t Traktatit Themelues t Bashkimit Evropian. Artikulli 28 (ish Neni 30): Kufizimet sasiore mbi importet dhe t gjitha masat q kan efekt ekuivalent me to, ndalohen midis vendeve antare. Artikulli 29 (ish Neni 34): Kufizimet sasiore mbi eksportet dhe t gjitha masat q kan efekt ekuivalent me to, ndalohen midis vendeve antare. Artikulli 30 (ish Neni 36): Masat e parashikuara n Nenet 28 dhe 29 nuk kan fuqi vepruese mbi ndalimet apo kufizimet e importit, eksportit, apo tranzitit t mallrave, t cilat jan t justifikuara nga pikpamja e moralit publik, politikave publike, apo sigurimit publik; nga pikpamja e mbrojtjes s shndetit dhe jets s njerzve, kafshve, apo bimve; nga pikpamja e mbrojtjes s thesareve kombtare q prmbajn vlera artistike, historike, apo arkeologjike; ose nga pikpamja e mbrojtjes s pronsis industriale dhe komerciale. T tilla ndalime apo kufizime, megjithat, nuk mund t prbjn nj mjet t diskriminimit arbitrar apo t kufizimit t maskuar t tregtis midis vendeve antare. ZZZ C(  *i.n@III. Vazhdim: Procesi i integrimit evropian dhe NTB n Shqipri 6A $(1 (J" |Integrimi - Lvizja e lir e mallrave  njohja reciproke  besimi reciprok  prafrimi i dhe harmonizimi i legjislacionit, i bazs rregullatore, dhe ndrtimi i institucioneve t afta pr zbatimin e tyre. MSA dhe Zona e Tregetis s Lir me BE (liberalizimi tarifor; kufizimet sasiore; masa t tjera me efekt ekuivalent mbi importet dhe eksportet). Rndsi e veant u kushtohet: (i) pengesave tarifore dhe NTB n sektorin e bujqsis dhe t peshkimit, si dhe rregullimit t dumpingut dhe subvencioneve t kundrshtueshme, si dhe masave prkatse kundrvepruese; (ii) skemave t ndihms ekonomike dhe mbrojtjes s konkurrencs; (iii) pronsis komerciale, industriale dhe intelektuale; (iv) prokurimit publik; (v) rregullave teknike dhe standardeve, akreditimit dhe vlersimit t konformitetit; mbrojtjes s konsumatorit; etj.*]]{N"<n28III. Vazhdim: Gjendja e pengesave jotarifore n Shqipri,9 $$+ 3hTschni and Wiedmer (2001): NTB lidhur me licensat e importit dhe eksportit; vlersimin doganor dhe funksionimin e doganave, pengesat teknike ndaj tregtis (TBT) dhe masat sanitare dhe fitosanitare (SPS), hendekun midis legjislacionit prkats, dhe rregullave e instrumenteve q bjn t mundur zbatimin e tyre. Fias (2003) pr licensat (eliminimi pr produktet industriale joushqimore; kufizimi dhe aplikimi i  lists negative ). *Z xzZbb     k    P   2III. Vazhdim: Gjendja e NTB n Shqipri - licensat 3 $& 36+(i) Eliminuar licensat pr  industrin jo ushqimore (ii) Prpjekje pr nj informim m t mir t biznesit (Guida-IDRA). Por, - (i) Ende list e gjat e licensave dhe institucioneve lshuese (120 dhe 30) (ii) Nevoj pr rishikim t shtrirjes, t procedurave t lshimit, dhe t prcaktimit t qllimit t licensave dhe lejeve prkatse. (iii) Ende institucionet shtetrore  t kursyera n publikimin e informacionit t nevojshm (iv) N sektor t caktuar (si trojet, shrbimet financiare, transporti, etj.) ka ende dallime lidhur me nacionalitetin. (iv) Ende procedura t lodhshme burokratike (v) Hemstead (2004),  ...licensat krkohen pr do ngarkes mallrash mbi t cilat zbatohet licensimi dhe se  ...vrehet munges transparence n vendimet e marra dhe ka akuza pr arbitraritete ZPb b&b  b1b b  b  b $$(b(.,,,,,, U@zIII. Vazhdim: Gjendja e NTB n Shqipri  Procedurat doganore > $1 >"Tschni and Wiedmer (2001): (i) mimet e referencs (aplikime arbitrare-fatura false) (ii) informim m i mir dhe forcim i dialogut me sektorin privat ; (iii) harmonizim procedurash dhe dokumentacioni doganor me vendet fqinj; (iv) prmirsim i funksionimit t administrats (transparenc, forcim i lufts ndaj korrupsionit) Fias (2003): (i) procedurat e import-eksportit; (ii) vlersimi doganor; (iii) operimi i brendshm, marrdhniet me biznesin; sistemi i apelimit. BE (2004):  & mangsi t vrejtura n procedurat dhe rregullat e tranzitimit, t vlersimit doganor, t rregjimit t magazinave doganore, t vlersimit t riskut dhe t auditimit . n,nnnnb b +b bbbb ^1 zIII. Vazhdim: Gjendja e NTB n Shqipri  Procedurat doganore > $1 >Krahas hapave pozitiv n reformimin e prgjithshm t sistemit doganor, prsri vazhdon t zotroj prdorimi i mimeve t referencs (60%, ACIT 2004); Koha e zhdoganimit sht ulur ndjeshm (nga 5,3 n 1,9 dit; (ACIT, 2004)), megjithat mbetet mjaft e lart krahasuar me vendet e zhvilluara; Ende probleme me etikn, transparencn, informimin. Nevoj pr prmirsim t mtejshm t procedurave t rregjimeve t prkohshme (magazinimit doganor, rregjimit t tranzitimit, etj.), si dhe procedurave t apelimit. (Acit, 2004) Hemstead (2004, f. 26): procedurat doganore vlersohen  t ngadalta, joefiente dhe t korruptuara ; procedura klasifikimi doganor jotransparente dhe jokonsistente ;  nxitje financiare& q ndikojn negativisht n procedurat e zhdoganimit .`QxxQ P "III. Vazhdim: Gjendja e NTB n Shqipri  pengesa t tjera jotarifore F $9 ASubvencionet (ndihma shtetrore) dhe inflacioni i premtimeve pragzgjedhore. Dimensioni  administrativ i masave jotarifore dhe kufizimi i tregtis. Pengesat jotarifore dhe Plani i Veprimit pr Zbatimin e Prioriteteve t Dokumentit t Partneritetit Evropian. JLZZHZZoZBJGn! V. Prfundime(Z Mbipesha administrative dhe pengesat jotarifore. Prshpejtimi i procesit t prafrimit t bazs ligjore e rregullatore, dhe institucioneve q lidhen me masat jotarifore, me ato t BE - elsi i suksesit. Drejtime t rndsishme: lehtsimi i procedurave administrative dhe doganore, prmirsimi i infrastrukturs, etj., por po rritet mprehtsia e problemeve q lidhen me ndihmn shtetrore. Nevoja pr studime t mtejshme.  n/&'()*+,-./ 0 1 2 3 456789:;<=>?@A  ` 33` Sf3f` 33g` f` www3PP` ZXdbmo` \ғ3y`Ӣ` 3f3ff` 3f3FKf` hk]wwwfܹ` ff>>\`Y{ff` R>&- {p_/̴>?" dd@,|?" dd@   " @ ` n?" dd@   @@``PR    @ ` ` p>> $(    6t  `}  T Click to edit Master title style! !  0w  `  RClick to edit Master text styles Second level Third level Fourth level Fifth level!     S  0~ ^ `  X*  0 ^   Z*  0؇ ^ `  Z*H  0޽h ? 3380___PPT10..# Default Design 0  (    N4kk z%   n*  K%%KKpp  NԻkk  ?%  p*  K%%KKppd  c $ ?XK  4  N kk  )  RClick to edit Master text styles Second level Third level Fourth level Fifth level!     S   TPqkk z   n*  K%%KKpp   TPskk  ?  p*  K%%KKppH  0.k ? 3380___PPT10. /}7p P(    0\ z%   T*   0a  ?%  V*   6e z   T*   6`j  ?  V* H  0.k ? 3380___PPT10.@0ef  :(  r  S Dp@    S $0 `   "p`PpH  0޽h ? 33___PPT10i..޽+D=' = @B +  0 :(   r  S t `     S Ԛ   "H  0޽h ? 33___PPT10i.. <+D=' = @B +  @(  r  S  `  H  0޽h ? 3380___PPT10..pӂ:  P:(  r  S 8 `     S 0  "P@08XH  0޽h ? 3380___PPT10..0):  `:(  r  S L `     S XФ `  "xdH  0޽h ? 3380___PPT10..@(:  p:(  r  S dդ `     S ݤ0  "xdH  0޽h ? 3380___PPT10..e69$   $(   r  S  `}   r  S  `  H  0޽h ? 3380___PPT10..!  \T ((  (r ( S  `}   x ( c $      (0 ZA  ?AA?p @E  ^ ( 6  (0 ZA ?AA ?     H ( 0޽h ? 3380___PPT10..XM$  8$(  8r 8 S $ `0   r 8 S  `  H 8 0޽h ? 3380___PPT10..`K   H@4(  4r 4 S l `}   x 4 c $@     40 ZA ?AA ?    H 4 0޽h ? 3380___PPT10..@$   @$(  @r @ S v3 `}  3 r @ S Tw3 ` 3 H @ 0޽h ? 3380___PPT10..`D$   D$(  Dr D S 3 `}  3 r D S 3`  3 H D 0޽h ? 3380___PPT10..z$    H$(  Hr H S 3 `}  3 r H S \3 ` 3 H H 0޽h ? 3380___PPT10..Ż$   0L$(  Lr L S \3 `p  3 r L S 03 ` 3 H L 0޽h ? 3380___PPT10..P$  @P$(  Pr P S 3 `  3 r P S h3 ` 3 H P 0޽h ? 3380___PPT10..@nx$  PT$(  Tr T S D3 `}  3 r T S 3 `` 3 H T 0޽h ? 3380___PPT10..`|X$  `X$(  Xr X S 3 `0  3 r X S 3` `  3 H X 0޽h ? 3380___PPT10..` $  p\$(  \r \ S d3 ``  3 r \ S $3 ` 3 H \ 0޽h ? 3380___PPT10..` t @t(  <  3 A?PH  0޽h ? 3380___PPT10./>$  d$(  dr d S D3 `  3 r d S 3  ` 3 H d 0޽h ? 3380___PPT10..pz$  h$(  hr h S  `p   r h S  `   H h 0޽h ? 3380___PPT10./ԅ $  l$(  lr l S  `0   r l S    H l 0޽h ? 3380___PPT10./):  p:(  pr p S * `}    p S 6 `  "xdH p 0޽h ? 3380___PPT10./:  x:(  xr x S > `}    x S P `  "xdH x 0޽h ? 3380___PPT10./r9$  t$(  tr t S W `0   r t S X    H t 0޽h ? 3380___PPT10./kj$  |$(  |r | S ,h `}   r | S i `  H | 0޽h ? 3380___PPT10./@$  $(  r  S ,y `}   r  S z `  H  0޽h ? 3380___PPT10. /Pƞ$  $(  r  S h` `   r  S (aP  H  0޽h ? 3380___PPT10. / Db 0 ` (  X  C XK     S  )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0 p (  X  C XK     S L )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S E )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S  )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S H )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S  )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S h )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S  )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh  0  (  X  C XK     S 4 )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh  0  (  X  C XK     S  )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh  0  (  X  C XK     S  )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh  0  (  X  C XK     S   )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh  0   (  X  C XK     S  )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0 0 (  X  C XK     S   )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0 @ (  X  C XK     S $ )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0 P (  X  C XK     S t )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0 ` (  X  C XK     S  )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0 p (  X  C XK     S  )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S  % )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S * )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S / )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S D5 )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S : )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S ? )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S LE )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S J )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S lP )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0Яh 0  (  X  C XK     S U )   "H  0.k ? 3380___PPT10.@0ЯhxKlUpMbv6Ar8Z Ѐ8$u'.TT $JRHH*0C^PEB=B̼f2]~F]t [7!0P Ot [Op{Un\8m 3HpʔmBJZ?%c]&hy TR&:Xjʌ1A?bve?,l8!ӗChx6=9 !/F,~M3OZ~& Y1ZM?-+\z*bx$j3R҆S%XL!J'ѡd.z 6pe!aǕU*xռo=WzV -gNkO2?nÙ J3_?>=|[]\o̢E\OJ)y'ZzX];[QsGJH3-%8̈+>;*wZhum&~qo[-Q$i[H}q=FWe\X{/ S@M|B\$"Dža/Eg8<1U<8r'asۏS/d3cvtpjzNe&;bqqvމf).FzwsRd*>%JwՈSyT:~+,H2FZ^)e: ˆW~ZErW|L ~|e+sly塭ag|Ҏ=>_BxX]hU>g'IݦkLծhdIC$b44KPZl̦l~BH JA>>h D0-PS}VТ1;svg%ݭU{|s97_7Ϝk|8qPzԳ8wJ#?"=Tؑ˜z/25 nlu}RݶDNUz & QN7Y۟BEI?Sh?) 7JoF- P ȺMmb:JJ2Y蟤?W_}_7$ c'1& (酂2rGwEy0 1W85` c'fT6ԻcR P\\ @=`7>p]y^߸ʍ0*&Ļ&a FS#Pʔף[qBA=Ϋ摲ZʘkQ,e!waj]6eќjS؎"to†2}9 ΧF0EVky}k}>QȿV&s /f(dPeߏ}m"\z*bPϗvhJvr66ēld 19N OB~AڰmŔUU1-)ќJ&_-Vz_ޛJ½·$_ˮʫ >^et۳8ɝ, *reϫJO[NJ*d\5G+lKH\~- ڡq++'q׶TM[muBY;"ɂU1>>\Ȁ4@9[k"W^P8S1Y, F-*ChɦOu:>hb3IRKd[]0XOUF,˻rSJ3a*_9,P_nLD:D#Ȩp ~E~M5 |-WhwcXolzԎLȁhL>^ pSZKIxKlE67)4ֈ(>$P $HH lI*HHHHEGBP*Az2QQ n)9T*zh8b̬޺n^f7Y.|2!/γƼZP(`xf!a8[.sj{{vǁQNT0dzμTO$qZ~SS-T*vq=Z^8jrZݺ6<5z],kOYu[[>M)8qf_WT _qAϹa< UX=V|Q?jfSo;@#bfA~@ThSh3 n7s#Aߏ efh)r2%-8^֮aꚡC,eRgK(MCei}q;963(Hڢ 3 pqហÖO:[ss; TNoNsz*74.Ϗo2@,ʕeKu?C ]»1Pt8݄.RvǩLYu9JVP{/e2#3v"M 5yu>PKs+}jϊahIG&1a, A#t|B +pDi+^J-af>x7Q#\֟014⻈紿vrlv!j T-8 N~aJuS9۾o/ؗz`v:;n[Sv*vU{&K+~1啸Sw >3OUU^ G^ [ Olp1JcAr]7ئ(\ߏ|YFX<;4h2?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~Root EntrydO)Pictures1Current UserSummaryInformation(PowerPoint Document(D6DocumentSummaryInformation8